از زمان خروج امام‌حسین(ع) از مدینه تا شهادت آن حضرت در كربلا، دقیقا ۱۶۲ روز طول كشید. در این فاصله پنج‌ماه و نیمه اتفاقات بسیاری افتاد كه مسیر تاریخ را تغییر داد. بیشتر این مدت را امام‌حسین(ع) در مكه ماندند و تنها وقتی كه احساس كردند خطر ترور ایشان در ایام حج و شكستن حرمت خانه خدا در پیش است، مكه را ترك كرده و به سمت كوفه روان شدند.
۱۵ رجب سال ۶۰ مرگ معاویه

۲۸ رجب (شب یک شنبه) اصرار والی مدینه برای بیعت گرفتن از امام و خروج امام حسین (ع) از مدینه برای نرفتن زیر بار بیعت با یزید.

۳ شعبان (شب جمعه) ورود امام (ع) به مکه و استقرار در منزل پدری خود.

۱۰ رمضان رسیدن نخستین نامه‌هاى کوفیان توسط عبدالله بن مِسْمَع همدانى و عبدالله بن وال به امام (ع).

۱۲ رمضان رسیدن ۱۵۰ نامه از کوفیان به امام (ع) توسط قیس بن مُسْهِر صیداوى، عبدالرحمن بن عبدالله ارحبى و عمارة بن عبد سلولى.

۱۴ رمضان وصول نامه سران و مردم کوفه به امام (ع) توسط‌هانى بن‌هانى سبیعى و سعید بن عبدالله حنفى.

۱۵ رمضان خروج مسلم‌بن‌عقیل از مکه به سوى کوفه براى انجام ماموریت.

۵ شوال ورود مسلم به کوفه.

اوایل ذی‌الحجه ورود ابن‌زیاد به كوفه و آغاز اقدامات او.

۷ ذی‌الحجه دستگیری هانی در كوفه به جرم پنهان كردن مسلم‌.

۸ ذی‌الحجه قیام مسلم بن عقیل در کوفه برای رهایی هانی.

۸ ذی‌الحجه(سه‌شنبه)خروج امام ‌حسین (ع) از مکه.

۹ ذی‌الحجه شهادت حضرت مسلم.

۲۲ ذی‌الحجه رسیدن خبر شهادت مسلم به كاروان امام. امام با یارانش جلسه مشورتی تشكیل داد و نظر جمع بر این بود كه اگر امام به كوفه برسد، می‌تواند بهتر از مسلم عمل بكند و مردم كوفه را متحد كند.

۲۸ ذی‌الحجه سپاه حر طبق دستور عبیدالله بن زیاد سپاه امام را به سوی منطقه خشک و بی حاصل به نام کربلا هدایت کرد. وقتی به آنجا رسیدند امام فرمود این، موضع کَرب و بَلا و محل محنت و عِناست.

اول محرم ۶۱ آغاز سال هجری قمری جدید

دوم محرم ورود کاروان اباعبدالله الحسین (ع) به سرزمین کربلا

سوم محرم خریداری قسمتی از ارض کربلا توسط امام حسین (ع)، این اراضی همان مکانی است که قبر مطهر در آن قرار دارد.

ورود سپاه «عمربن سعد» به سرزمین کربلا همراه چهارهزار نیرو.

پنجم محرم اعزام سپاه ابن زیاد جهت ممانعت از حرکت مردم کوفه برای یاری امام حسین (ع).

ششم محرم دعوت «حبیب بن مظاهر» از طایفه بنی اسد برای یاری امام‌حسین (ع) .

هفتم محرم ممنوعیت استفاده از نهر فرات برای کاروان امام حسین (ع) به دستور عمربن سعد.

این واقعه ناجوانمردانه، سه روز پیش از شهادت امام حسین (ع) بود، البته حضرت ابوالفضل (ع) از سیاهی شب استفاده می کرد و برای خیمه‌ها آب می آورد. ولی از بامداد تا شامگاه روز عاشورا هیچ گونه آبی برای امام حسین (ع)و یارانش و کودکانش مهیا نشد.

هشتم محرم ملاقات امام حسین (ع) با «عمربن سعد» در کربلا.

امام حسین (ع) به هیچ وجه به وقوع نبرد و خون ریزی میان مسلمانان راضی نبود؛ به‌همین جهت با عمربن سعد ملاقات کرد و برای پایان بحران با وی به تفاهم رسید ولی عبیدالله با تحریک شمربن ذی‌الجوشن از این کار جلوگیری کرد.

نهم محرم جواب رد حضرت ابوالفضل(ع) به امان‌نامه شمربن ذی الجوشن در روز نهم، شمر برای سه فرزند خواهرش که حضرت ابوالفضل(ع) در شمار آنها بود امان نامه آورد، مشروط بر اینکه از یاری حسین (ع) دست بردارند و سپاهش را ترک گویند. حضرت عباس فرمود بریده باد دست تو و لعنت باد بر امانی که برای ما آورده ای.

دهم عاشورا عاشورای حسینی و شهادت امام حسین (ع) به همراه یارانش در صحرای کربلا توسط سپاه یزید.

یازدهم محرم آغاز حرکت اسرا و اهل بیت «امام حسین (ع) » به شام.

دوازده محرم ورود کاروان اسیران کربلا به کوفه.

امام سجاد (ع) و حضرت زینب در مدت اقامت در کوفه، وظیفه و رسالت خود را مبنی بر ابلاغ و نشر پیام امام‌حسین (ع) در جامعه، به شایستگی انجام دادند.

دفن اجساد مطهر شهدای کربلا در شب دوازده. در این روز مردم قبیله بنی اسد از روستای غاضریه که نزدیک کربلا بودند اجساد شهداء را دفن کردند.

سیزدهم محرم شهادت عبدالله بن عفیف به دست عبیدالله بن زیاد.

نخستین اعتراض آشکار نسبت به جنایت عبیدالله در شهادت امام حسین (ع) از سوی یکی از شیعیان کوفه به نام عبدالله بن عفیف برخاست. که به دست مأموران عبیدالله شبانه با ضربات شمشیر به شهادت رسید.

نوزدهم محرم حرکت کاروان اسیران کربلا از کوفه به طرف شام.

اول صفر ورود کاروان اهل بیت امام‌حسین (ع) به شام.

پنج صفر وفات حضرت رقیه (س) دختر کوچک امام حسین (ع) در شام.

معروف است که در خرابه شام، پس از دیدن سر بریده پدر و گفت‌وگوی سوزناک با وی، لب بر لب‌های پدر نهاده و آن چنان گریسته که بیهوش شد و از دنیا رفت.

۲۰ صفر سال ۶۱ اربعین حسینی (روز زیارتی مخصوص حضرت سیدالشهدا)

ورود جابربن عبدالله انصاری به سرزمین کربلا و زیارت قبر امام حسین (ع) .

ورود اهل بیت به کربلای حسینی. در این روز، بنابه روایتی کاروان اهل بیت پس از افشای ماهیت ضداسلامی یزید و حقانیت امام (ع) ، به سرزمین کربلا بازگشتند و با جابربن عبدالله انصاری دیدار کردند.

روز تاسوعا روزیست که شمر بن ذى الجوشن با نامه ابن زیاد در باب قتل امام حسین علیه السلام وارد کربلا شد.
ابن سعد بر حسب آن نامه ، مهیاى قتل آنحضرت شد. لاجرم وقت عصر بود که لشکر خود را بانگ زد که : یا خیل الله ارکبى و بالجنة ابشرى .

 

جنود نامسعود او سوار شد ورو به سپاه سید الشهداء آوردند در حالیکه آن حضرت در پیش خیمه ، شمشیر خود را در بر گرفته بود و سر بزانو نهاده بود و بخواب رفته بود. جناب زینب چون هیاهوى لشکر را شنید، بنزد برادر دوید، عرض کرد: برادر مگر صداهاى لشکر را نمی شنوید که نزدیک شده اند. پس حضرت سر از زانو برداشت و خواهر را فرمود که ای خواهر اکنون رسولخدا را در خواب دیدم که بمن فرمود: تو بسوى من خواهى آمد.

حضرت زینب تا این خبر را شنید، طپانچه بر صورت زد و واویلا گفت . حضرت فرمود که ای خواهر ویل و عذاب از براى تو نیست ، صبر کن و ساکت باش ، خدا ترا رحمت کند.
پس جناب عباس را فرستاد تا تحقیق کند چه مطلب شده چون معلوم کرد که بناى قتل است ، آنشب را حضرت از ایشان مهلت خواست که قدرى نماز و دعا و استغفار بجا آورد و بالجمله این روز، روز اندوه و حزن اهل بیت ع است .

شیخ کلینى از جناب صادق علیه السلام روایت کرده که آنجناب فرمود: تاسوعا روزى بود که جناب حسین علیه السلام و اصحابش را در کربلا محاصره کردند و سپاه شام بر قتال آنحضرت اجتماع کردند و ابن مرجانه و عمر سعد خوشحال شدند بسبب کثرت سپاه و بسیارى لشکر که براى آنها جمع شده بود و جناب حسین ع و اصحابش ضعیف شمردند و یقین کردند که یاورى از براى آن حضرت نخواهد آمد و اهل عراق او را مدد نخواهند نمود. پس فرمود پدرم : فداى آن ضعیف غریب .

1.محاصره خیمه ها در کربلا
امام صادق علیه السلام فرمودند: تاسوعا روزی بود که حسین علیه السلام و اصحابش را در کربلا محاصره کردند و سپاه شام بر قتل آن حضرت اجتماع نمودند،و پسر مرجانه و عمر سعد به خاطر کثرت سپاه ولشکری که برای آنها جمع شده بود خوشحال شدند،وآن حضرت و اصحابش را ضعیف شمردند ویقین کردند که یاوری از برای او نخواهد آمد واهل عراق حضرتش را مدد نخواهند نمود.1

2. آمدن امان نامه برای فرزندان ام البنین علیها السلام
در این روز شمر ملعون برای حضرت عباس علیه السلام و برادرانش امان نامه آورد . 2آن لعین خود را نزدیک خیام با جلالت حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام رسانید وبانگ برآورد:"أین بنو اختنا": "پسران خواهر ما کجایند"؟ ولی آن بزرگواران جواب ندادند.امام حسین علیه السلام فرمودند:جواب او را بدهید اگر چه فاسق است.
حضرت عباس علیه السلام در جواب فرمودند:چه می گویی؟شمر گفت:من از جانب امیر برای شما امان نامه آورده ام. شما خود را به خاطر حسین علیه السلام به کشتن ندهید. حضرت عباس علیه السلام با صدای بلند فرمود:"لعنت خدا بر تو وامیر تو (و برامان تو ) باد . ما را امان میدهید در حالیکه پسر رسول خدا را امان نباشد"؟!3

3.در خواست تأخیر جنگ از سوی امام حسین علیه السلام
در عصر تاسوعا امام علیه السلام برای به تعویق انداختن جنگ یک شب دیگر مهلت گرفتتند.4چون عمر سعد لشکر را آمادۀ جنگ با امام علیه السلام نمود ومعلوم شد که قصد جنگ دارد،حضرت به برادرش عباس علیه السلام فرمود تا یک شب دیگر مهلت بگیرد.آنها ابتدا قبول نکردند،ولی بعد قبول نمودند که شبی را صبر کنند.5

4.آمدن لشکر تازه نفس به کربلا
در این روز لشکر مجهزی به دستور ابن زیاد از کوفه وارد کربلا شد،وشمر نامه ابن زیاد را آورد.6

5.خطابه امام حسین علیه السلام برای اصحابش
در عصر این روز امام حسین علیه السلام در جمع یاران خطبه ای قرائت فرمودند، و اصحاب اعلام وفاداری نمودند.

6. یک شب مهلت برای راز و نیاز
پس حضرت عباس ( علیه السلام ) نزد سپاهیان دشمن بازگشت و ازآنها شب عاشورا را برای نماز وعبادت مهلت خواست عمربن سعد درموافقت با این درخواست مردد بود وسرانجام ازلشکریان خود پرسید که : چه باید کرد ؟
عمروبن حجاج گفت : سبحان الله اگراهل دیلم ( کنایه ازمردم بیگانه ) و کفارازتو چنین تقاضائی می کردند سزاوار بود که با آنها موافقت کنی .
قیس بن اشعث گفت : درخواست آنها را اجابت کن بجان خودم سوگند که آنها صبح فردا با توخواهند جنگید .
ابن سعد گفت : بخدا سوگند که اگربدانم چنین کنندهرگز با درخواست آنها موافقت نکنم .
و عاقبت فرستاده ابن سعد به نزد حضرت عباس بن علی ( علیه السلام ) آمد و گفت : ما به شما تا فردا مهلت می دهیم اگرتسلیم شدید شما را به نزد عبیدالله بن زیاد خواهیم فرستاد واگر سرباززدید ، دست ازشما برنخواهیم داشت .

منبع: 1 .کافی:ج4 ص 174. 2.اعلام الوری :ج1 ص455. فیض العلام:ص143.بحار الانوار :ج44ص361. 3از مدینه تا مدینه :ص381_382 4.اعلام الوری:ج1 ص455.فیض العلام:ص146.بحارالانوار :ج44ص392. 5 .مناقب ابن شهر آشوب:ج4 ص107. 6.اعلام الوری :ج1 ص455.فیض العلام:ص146. 7. مناقب ابن شهر آشوب:ج4 ص107. فیض الاعلام و وقایع الایام شیخ عباس قمی